Verbindend Communiceren in de zorg
Trainingen voor teams en professionals in de GGZ en in het sociaal en maatschappelijk domein.
Herstelondersteunend werken begint in het contact
Begrippen als eigen regie, gelijkwaardigheid, herstel en zelfredzaamheid krijgen pas werkelijk betekenis wanneer ze vertaald worden naar concreet handelen in de dagelijkse praktijk. Als ze vooral een intentie blijven, is dat niet genoeg. Het vraagt om een werkwijze waarin professionals kunnen oefenen, reflecteren en ervaren wat deze waarden daadwerkelijk vragen in het contact met cliënten.
In het gesprek waarin je het oneens bent met een cliënt. In het moment waarop je wilt ingrijpen. In het team dat zich verantwoordelijk ervaart voor iemand die zelf andere keuzes maakt. In de behandelkamer waarin je merkt dat je harder aan het werk bent dan je cliënt.
Daar raakt Verbindend Communiceren de kern van wat er op dit moment in het zorgveld wordt gevraagd.
Waarom Verbindend Communiceren past bij goede ggz-zorg
Goede ggz-zorg vraagt meer dan weten welke behandeling mogelijk is. Ze vraagt ook dat je samen onderzoekt wat iemand meemaakt, wat voor die persoon belangrijk is en welke ondersteuning daarbij past.
Verbindend Communiceren helpt om die uitgangspunten in gesprekken vorm te geven. Het is gebaseerd op Nonviolent Communication van psycholoog Marshall Rosenberg, ook bekend als Geweldloze Communicatie. De kernvraag is: hoe zorg je goed voor wat voor jou belangrijk is, terwijl je oog houdt voor wat belangrijk is voor de ander?
Dat begint met gelijkwaardigheid. Als professional breng je kennis en verantwoordelijkheid mee; de cliënt kent diens eigen leven en ervaring. Je hoeft het niet altijd eens te zijn om elkaar serieus te nemen. Door zonder oordeel te benoemen wat je ziet, te luisteren naar gevoelens en behoeften en helder te vragen wat nodig is, ontstaat ruimte voor keuzes die beter aansluiten bij de persoon.
Gelijkwaardigheid vraagt om andere vaardigheden
Herstelondersteunend werken gaat voor een belangrijk deel over de kwaliteit van de relatie. Dat vraagt van professionals dat ze goed kunnen luisteren naar wat voor een cliënt belangrijk is. Tegelijk vraagt het om bewustzijn van wat er bij henzelf gebeurt.
- Wat raakt mij in dit gesprek?
- Waar wil ik naartoe?
- Wanneer ga ik trekken, overtuigen of oplossen?
- Welke verantwoordelijkheid neem ik hier? En is die eigenlijk van mij?
Dit zelfonderzoek is een belangrijk onderdeel van Verbindend Communiceren.
Professionele kennis blijft beschikbaar, maar hoeft het gesprek niet te bepalen. Er ontstaat meer ruimte voor het verhaal, de ervaring en de keuzes van de cliënt. De professional kan tegelijkertijd helder zijn over de eigen grenzen en verantwoordelijkheid. Dat maakt gelijkwaardigheid concreet.
Jezelf als professioneel instrument
In de zorg ben je zelf een belangrijk onderdeel van het contact. Goede zorg vraagt om persoonlijke betrokkenheid, reflectie op het eigen handelen en een houding waarin de leefwereld en eigen regie van de cliënt centraal staan. Verbindend Communiceren helpt om die houding te ontwikkelen.
Ik heb tien jaar als GZ-psycholoog in de GGZ gewerkt, vanuit Verbindend Communiceren en Geweldloze Communicatie. Juist in het contact met cliënten merkte ik hoeveel er verandert wanneer je jezelf bewuster meebrengt.
Je merkt eerder wanneer je verantwoordelijkheid overneemt. Je kunt duidelijker zijn over wat van jou is. Je luistert anders. En je kunt naast iemand blijven staan, ook wanneer diens keuzes anders zijn dan jij zelf verstandig zou vinden.
Coos Cobelens
oprichter Communicatieschool
Daarmee raakt Verbindend Communiceren aan een van de belangrijkste opgaven binnen herstelondersteunende zorg: hoe bied je ondersteuning zonder de regie van de ander over te nemen?
Ook als het gesprek schuurt
Verbindend communiceren betekent niet dat je altijd aardig bent of overal in meegaat. Je kunt een grens stellen, een risico benoemen of ingrijpen wanneer veiligheid daarom vraagt, en tegelijk uitleggen wat je doet en blijven luisteren naar het perspectief van de ander.
Ook in teams helpt deze manier van werken. Naast de vraag wat speelt er bij mij en tussen ons? kijken we naar wat heeft de organisatie nodig? Soms vraagt een lastig gesprek om meer begrip; soms om duidelijkheid over rollen, besluiten en verantwoordelijkheden. In onze trainingen oefenen we met echte situaties uit het werk, zodat de uitgangspunten van persoonsgerichte zorg ook onder druk houvast geven.
Ons aanbod
Training Verbindend Communiceren voor zorgprofessionals
De training richt zich op dagelijkse situaties uit de zorgpraktijk. Bijvoorbeeld omgaan met weerstand, grenzen stellen, verantwoordelijkheid laten waar die hoort, moeilijke boodschappen bespreken en in contact blijven wanneer spanning oploopt.
We werken veel met eigen situaties van deelnemers.
De training is geschikt voor teams en professionals binnen GGZ-instellingen en organisaties in het sociaal en maatschappelijk domein, zoals maatschappelijke opvang, beschermd wonen, wijkteams, jeugdzorg, verslavingszorg en ambulante begeleiding.
De-escalerend communiceren: omgaan met agressie en ontregeling
Een gesprek kan snel omslaan. Irritatie loopt op, iemand wordt agressief of raakt ontregeld. In deze training leer je spanning en agressie vroeg herkennen, het veiligheidsniveau inschatten en je communicatie daarop aanpassen.
Je leert onder andere:
- verschillende vormen van agressie, geweld en ontregeling herkennen
- signalen van oplopende spanning eerder waarnemen
- inschatten welk veiligheidsniveau er speelt
- contact houden zonder je eigen positie, grenzen en veiligheid uit het oog te verliezen
- begrenzen wanneer dat nodig is
- herkennen wanneer contact maken nog zinvol is en wanneer veiligheid voorgaat
Een eendaagse training op locatie, afgestemd op jullie werksituatie en doelgroep. De training wordt gegeven door Coos samen met Elmar, ervaren trainer op het gebied van veiligheid, agressie en de-escalatie.
Voor psychologen, psychiaters en andere behandelaren
Voor behandelaren is er een aparte training rond Verbindend Communiceren in de behandelrelatie.
Centraal staat hoe je als behandelaar aanwezig bent in het contact. Hoe luister je zonder vanuit analyse of diagnostiek te reageren? Wat gebeurt er wanneer je ook je eigen gevoelens en behoeften meeneemt? Hoe gebruik je jezelf zorgvuldig als instrument?
Verbindend Communiceren geeft andere ingangen tot het gesprek en biedt nieuwe ruimtes voor de persoon tegenover je.
Voor wie
Voor behandelaren in loondienst én voor vrijgevestigde professionals. Denk aan GZ-psychologen, klinisch psychologen, psychotherapeuten, psychiaters, systeemtherapeuten, vaktherapeuten, orthopedagogen en verpleegkundig specialisten GGZ. Werk je in een andere rol met een behandel- of begeleidingsrelatie? Neem gerust contact op, dan kijken we samen of het aansluit.
Casuïstiek vanuit een ander vertrekpunt
Ook casuïstiek kan herstelondersteunend worden ingericht. Bij een casuïstiekbespreking gaat veel aandacht naar de cliënt: wat speelt er, hoe kunnen we het gedrag begrijpen en welke interventie past daarbij?
In onze vorm van casuïstiek begint het onderzoek bij de professional: wat wil ík hier eigenlijk? Wat gebeurt er bij mij in het contact? Waar raak ik vast? Waar neem ik te veel verantwoordelijkheid? Welke behoefte of overtuiging van mij speelt mee? Wat verwacht ik van deze cliënt?
Door eerst stil te staan bij wat er bij jezelf speelt, ontstaat er ruimte om werkelijk naar de ander te luisteren. Onuitgesproken oordelen kunnen empathie in de weg staan, ook wanneer je als professional oprecht probeert open te blijven. Wat zich in je interne dialoog afspeelt, klinkt vaak onbedoeld door in je houding, toon of non-verbale communicatie. De cliënt kan dit voelen en dat heeft invloed op de werkrelatie.
Verbindend Communiceren vraagt daarom aandacht voor beide kanten van het contact. Je neemt je eigen gevoelens, behoeften en grenzen serieus en blijft tegelijkertijd nieuwsgierig naar wat er bij de ander leeft. Wanneer je helder hebt wat er in jezelf speelt, kun je dit waar nodig op een zorgvuldige en professionele manier bespreekbaar maken.
Gelijkwaardigheid en authenticiteit ontstaan juist in dat evenwicht: jezelf niet wegcijferen en jezelf ook niet centraal stellen. Je brengt jezelf bewust mee, met behoud van ruimte voor de ander. Dit samenspel tussen zelfempathie en empathie voor de ander onderzoeken en oefenen we uitgebreid.
Kennismaken?
Communicatieschool geeft trainingen Verbindend Communiceren aan GGZ-instellingen en organisaties binnen het sociaal en maatschappelijk domein. Neem contact op om te bespreken welke vorm bij jullie organisatie of team past.